Joker met Joaquin Phoenix: Lovende kritieken, Gouden Leeuw én controverse




Voor het eerst krijgt Batman’s aartsvijand een eigen live action film. Op 3 oktober zijn de Nederlandse bioscopen aan de beurt voor de release van ‘Joker’. Het gaat om een op zichzelf staand origin-verhaal, met Joaquin Phoenix die Arthur Fleck/Joker speelt.

De film kreeg al lovende kritieken en ontving begin september de prijs voor beste film op het prestigieuze festival van Venetië. Tegelijkertijd is Joker en de acteerprestatie van Phoenix – onder leiding van regisseur Todd Phillips – blijkbaar zo duister, dat er de afgelopen dagen een controverse ontstond over de mogelijke effecten van de film op sommige kijkers.

Joaquin Phoenix als Arthur Fleck/Joker in Joker. Foto: Warner Brothers Entertainment.

Joker: Het verhaal

Centraal in Joker staat Arthur Fleck, een mentaal instabiele inwoner van het grauwe Gotham City. Overdag werkt hij als clown, in de avonduren probeert hij het te maken als stand-up comedian. Ondanks zijn goede bedoelingen wordt hij vaker uitgelachen dan toegelachen, waarmee zijn mentale problemen alleen maar toenemen. De tegenslagen brengen hem uiteindelijk op een duister pad: langzaam verandert Fleck in de krankzinnige Joker, die later uit zal groeien tot de aartsvijand van Batman.

Deze film is nadrukkelijk geen klassieke stripboek-verfilming. Het karakter Batman speelt geen rol, al komt Bruce Wayne wel even als kind langs en maakt vader Thomas Wayne onderdeel uit van het verhaal. Belangrijke bijrollen zijn weggelegd voor Robert de Niro als talkshow-host (een interessante omkering van zijn rol in The King of Comedy uit 1982, waarin hij een mislukte comedian speelt die een talkshow-host kidnapt) en Zazie Beetz als Arthur’s buurvrouw Sophie Dumond, maar Arthur Fleck en het ontstaan van The Joker staan centraal.

Opvallende feitjes: met $55 miljoen heeft de film een veel lager budget dan de meeste comic-films. Joaquin Phoenix viel meer dan 20 kilo af en gaf in een interview aan dat hem dat tijdelijk een ‘stoornis’ bezorgde. De lach van Joker baseerde hij op video’s van mensen met een dwangmatige lachziekte. Naast de al genoemde film The King of Comedy, vormden ook andere films van Martin Scorsese een inspiratiebron: Taxi Driver en Raging Bull. Phillips haalde ook inspiratie uit comic-verhaal ‘The Killing Joke’.

Robert de Niro als Murray Franklink in Joker. Foto: Warner Brothers Entertainment.

Gouden Leeuw & staande ovatie van acht minuten

De film wordt omschreven als duister en intens. Voorlopig wordt Joker ook zeer op waarde schat. De film is nog niet uit, maar staat nu op IMDB bijvoorbeeld op een 9.5, waarbij vermoedelijk niet alle stemmers de film hebben gezien. Toch laten ook veel recensies positieve geluiden horen, en er was al de succesvolle lancering op het filmfestival van Venetië rondom het begin van september.

Na afloop van de première daar kregen regisseur Todd Phillips en hoofdrolspeler Joaquin Phoenix een staande ovatie die maar liefst acht minuten aanhield. Aan het eind van het festival behaalde Joker ook de hoogste eer die het festival te vergeven heeft: de Gouden Leeuw voor beste film.

Joker draait om een mentaal instabiel persoon die op het pad van geweld terechtkomt. Foto: Warner Brothers Entertainment.

Controverse over geweld en reacties makers

Het feit dat film draait om een instabiele man met mentale problemen die over het randje wordt geduwd en gewelddadige misdaden pleegt, heeft ook tot enige controverse geleid. Toen een verslaggever van The Telegraph aan Joaquin Phoenix vroeg of die zich zorgen maakte dat de film precies het soort mensen zou inspireren over wie de film gaat met “mogelijk tragische gevolgen”, verliet de acteur het interview. “Waarom zou je…? Nee..nee”, was het enige dat Phoenix kon uitbrengen.
Een uur later maakte hij het interview af, na overleg met een PR-adviseur van de producerende studio Warner Brothers. Phoenix gaf bij terugkeer aan oprecht zo’n vraag niet te hebben verwacht, en ging er verder niet inhoudelijk op in.

Kort nadat dit nieuws uitbrak, kwamen de nabestaanden van de Aurora-schietpartij met een openlijke uiting van zorg. Zij vrezen een herhaling van het drama uit 2012, toen een schutter tijdens een nachtelijke vertoning van The Dark Knight in een bioscoop in het Amerikaanse Aurora twaalf mensen doodschoot en 58 mensen verwondde. Nabestaande schreven een brief aan de makers van Joker. Zij zien paralellen met het Aurora-drama, waarbij de dader ook een sociaal geïsoleerd persoon zoals The Joker was, en vrezen dat soortgelijke personen door het zien van de film worden aangezet tot nieuw geweld.
De nabestaanden vroegen overigens niet om de film niet uit brengen, maar vroegen de makers om hun invloed en financiële middelen in te zetten voor hervormingen in de wapenwetgeving, en steun voor nabestaanden en overlevenden.

Arthur Fleck transformeert gedurende de film in The Joker. Foto: Warner Brothers Entertainment.

Door de controverse die is ontstaan, is Warner Brothers inmiddels met een verklaring gekomen. De studio betuigde z’n medeleven aan de nabestaanden en gaf aan dat het als bedrijf al actief is in de lobby voor nieuwe wapenregels. Daar stelde het wel het volgende tegenover: “Tegelijkertijd gelooft Warner Brothers dat het stimuleren van moeilijke gesprekken over complexe problemen een functie kan zijn van verhalen vertellen. Laat het heel duidelijk zijn: noch het fictieve karakter Joker noch de film is een goedkeuring van welk geweld dan ook in de echte wereld. Het is niet de intentie van de film, de filmmakers of de studio om van dit karakter een held te maken.”

Gevraagd naar mogelijk gevaren van de film door IGN, reageerde regisseur Todd Phillips eerder al door de verantwoordelijkheid bij de kijker te leggen: “Mensen interpreteren ook teksten van liedjes verkeerd, en passages uit boeken. Ik denk niet dat het de verantwoordelijkheid van een filmmaker is om het publiek moraliteit te leren, of het verschil tussen goed en kwaad.”

Joker verschijnt op donderdag 3 oktober in de Nederlandse bioscopen. Bekijk hieronder alvast de trailer:

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie